İstanbul Medeniyet Üniversitesi Bilim Tarihi Enstitüsünün girişimleriyle, Kastamonu Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesinin ev sahipliğinde, Kastamonu Valiliği ve Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığının (TÜYEK) destekleriyle düzenlenen Bilim Tarihi ve Felsefesi Kurultayı, 17 Ekim 2026 tarihinde Mimar Vedat Tek Kültür ve Sanat Merkezi'nde gerçekleştirilen açılış programıyla başladı.
17-18 Ekim 2026 tarihleri arasında Kastamonu'da düzenlenen kurultay, bilim tarihi ve felsefesi alanında çalışan akademisyenleri ve araştırmacıları bir araya getirdi. Kurultay kapsamında bilim tarihi ve felsefesinin gelişimi, mevcut durumu ve geleceğine ilişkin konular ele alınıyor.
Kurultayın açılış programına Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Dr. Coşkun Yılmaz, Kastamonu Valisi Meftun Dallı, Kastamonu Milletvekili Fatma Serap Ekmekci, Rektörümüz Prof. Dr. Ahmet Hamdi Topal, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Gülfettin Çelik, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Bilim Tarihi Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu, Üniversitemiz Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Atalan, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Fatma Zehra Pattabanoğlu, Düzenleme Kurulu Başkanı Doç. Dr. Şule Taşkıran, kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcileri, akademisyenler, öğrenciler ve davetliler katıldı.
Saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başlayan program, açılış ve protokol konuşmalarıyla devam etti.
Bilim Tarihinin Geçmişi, Bugünü ve Geleceği Ele Alınıyor
Kurultayın ilk açılış konuşmasını gerçekleştiren Düzenleme Kurulu Başkanı ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi Bilim Tarihi Enstitüsü öğretim üyesi Doç. Dr. Şule Taşkıran, organizasyonun amacı ve kapsamı hakkında bilgi verdi.
Kurultayın üç oturumdan oluştuğunu belirten Taşkıran, ilk oturumda bilim tarihi ve felsefesi alanının gelişiminin ve mevcut durumunun, ikinci oturumda eğitim, araştırma ve veri faaliyetlerinin, son oturumda ise geleceğe yönelik değerlendirmelerin ele alınacağını ifade etti.
Kastamonu'nun köklü bilimsel ve kültürel geçmişinin kurultaya ayrı bir anlam kattığını vurgulayan Taşkıran, şehirde yetişen âlimlerin ve ortaya koydukları eserlerin bilim tarihi açısından önemli bir birikim oluşturduğunu belirtti. Taşkıran, kurultay kapsamında hazırlanan Kastamonulu Âlimler Yazma Eserler Sergisi'nin de bu mirasın tanıtılmasına katkı sağlayacağını dile getirerek organizasyonda emeği geçen kurum ve kişilere teşekkür etti.
Kurultayın Üç Yılda Bir Farklı Şehirlerde Düzenlenmesi Hedefleniyor
Açılış konuşmalarının ikinci bölümünde söz alan Üniversitemiz İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Fatma Zehra Pattabanoğlu, bilim tarihinin geçmişteki bilimsel gelişmeleri anlamaya, bilim felsefesinin ise bilimin doğasını, yöntemlerini ve sınırlarını sorgulamaya imkân verdiğini belirtti.
Kurultay fikrinin 2025 yılının aralık ayında gündeme geldiğini aktaran Pattabanoğlu, yapılan görüşmeler sonucunda organizasyonun üç yılda bir farklı şehirlerde ve üniversitelerde düzenlenmesinin planlandığını, ilk kurultayın ise Kastamonu'da gerçekleştirilmesinin kararlaştırıldığını ifade etti.
Kurultayın hazırlık sürecinde Rektörümüz Prof. Dr. Ahmet Hamdi Topal ve Kastamonu Valiliği başta olmak üzere ilgili kurumların katkılarına değinen Pattabanoğlu, Kastamonulu âlimlerin yazma eserlerini bir araya getiren serginin de bu süreçte programa dâhil edildiğini ifade etti. Geçmişin bilimsel mirasını anlamanın ve bilginin sınırlarını sorgulamanın geleceğe yönelik çalışmalar açısından önem taşıdığını vurgulayarak emeği geçenlere teşekkür etti.
Rektörümüz, Üniversitelerin Kültürel Mirasın Korunmasındaki Rolüne Dikkat Çekti
Protokol konuşmalarında ilk olarak katılımcılara hitap eden Rektörümüz Prof. Dr. Ahmet Hamdi Topal, Kastamonu'nun tarih boyunca yetiştirdiği âlimler, medreseler, kütüphaneler ve vakıflarla Anadolu'nun ilim ve düşünce hayatında önemli bir yere sahip olduğunu belirtti.
Üniversitelerin bulundukları şehirlerin tarihî ve kültürel mirasını araştırma, koruma ve gelecek kuşaklara aktarma sorumluluğu taşıdığını vurgulayan Rektörümüz, Üniversitemizin bu doğrultuda yürüttüğü çalışmalarla Kastamonu'nun bilimsel geçmişinin daha yakından tanınmasına katkı sunduğunu ifade etti.
Kurultayın farklı alanlardan araştırmacıları bir araya getirerek yeni akademik çalışmalara ve iş birliklerine zemin hazırlayacağını belirten Rektörümüz, başta Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu olmak üzere organizasyonda emeği geçenlere teşekkür etti.
Rektör Çelik, Medeniyetlerin Bilimsel ve Düşünsel Birikiminin Önemini Vurguladı
İstanbul Medeniyet Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Gülfettin Çelik, konuşmasında günümüz küresel sisteminin insanlığa sunduğu refah, güvenlik ve birlikte yaşama vaatleri üzerinde durdu.
Bu vaatlerin her zaman karşılık bulmadığını belirten Çelik, dünyada yaşanan sorunların mevcut düzenin yeniden değerlendirilmesini gerekli kıldığını ifade etti.
Geleceğe yönelik yeni yaklaşımlar geliştirilmesinde medeniyetlerin tarihî ve düşünsel birikimlerinden yararlanılması gerektiğini vurgulayan Çelik, İslam medeniyetinin bilimsel ve kültürel mirasının bu açıdan önemli bir kaynak sunduğunu belirtti. Kastamonu'da düzenlenen kurultayın, geçmişin birikimini günümüz meseleleriyle birlikte değerlendirmek açısından anlamlı olduğunu dile getirdi.
Milletvekili Ekmekci, Kastamonu'nun İlim ve Kültür Tarihindeki Yerini Değerlendirdi
Kastamonu Milletvekili Fatma Serap Ekmekci, konuşmasında Kastamonu'nun bilimsel ve kültürel birikiminin oluşmasında devlet adamlarının, âlimlerin ve kültür insanlarının önemli katkıları bulunduğunu belirtti.
Fatih Sultan Mehmet döneminde İstanbul'un bir bilim ve kültür merkezi hâline gelmesi amacıyla kurulan medrese, külliye ve kütüphanelere değinen Ekmekci, benzer şekilde Kastamonu'da da ilim hayatını destekleyen önemli çalışmalar gerçekleştirildiğini ifade etti.
Özellikle Çandaroğlu İsmail Bey'in medrese ve külliye faaliyetlerine dikkat çeken Ekmekci, bilimsel gelişmenin yalnızca bireysel çalışmalarla değil, bu çalışmaları destekleyen kurumlarla da şekillendiğini vurguladı. Kastamonu'nun ilim mirasının araştırılması ve tanıtılmasının şehrin tarihî kimliğinin anlaşılması açısından önem taşıdığını dile getirdi.
Vali Dallı, Kastamonu'nun Tarihî ve Kültürel Mirasına Dikkat Çekti
Kastamonu Valisi Meftun Dallı, konuşmasında kurultay kapsamında hazırlanan Kastamonulu Âlimler Yazma Eserler Sergisi'nin ortaya çıkış sürecine değindi.
Serginin Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu'nun önerisi üzerine Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Dr. Coşkun Yılmaz ile gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda hayata geçirildiğini belirten Dallı, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı çalışanları başta olmak üzere emeği geçenlere teşekkür etti.
Kastamonu'nun özellikle Çobanoğulları ve Candaroğulları dönemlerinde önemli bir ilim ve kültür merkezi olduğunu ifade eden Dallı, bu birikimin Osmanlı döneminde de devam ettiğini belirtti.
Şehrin İstiklal Yolu üzerindeki konumuna ve Millî Mücadele döneminde üstlendiği role de değinen Dallı, Kastamonu'nun tarihî, bilimsel ve kültürel değerlerinin korunarak gelecek kuşaklara aktarılmasının ortak bir sorumluluk olduğunu vurguladı.
Bakan Yardımcısı Yılmaz, Bilimsel Çalışmalarda Emeğin Takdir Edilmesinin Önemine Değindi
Protokol konuşmalarının sonuncusunu gerçekleştiren Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Dr. Coşkun Yılmaz, Kastamonu'nun yetiştirdiği âlimler, şairler ve sahip olduğu mimari eserlerle Anadolu'nun kültürel hafızasında önemli bir yere sahip olduğunu belirtti.
Taşköprülüzâde, Şeyh Şaban-ı Veli, Mustafa İzzet Efendi ve Mahmud Paşa gibi isimlere değinen Yılmaz, bir şehrin tarihini anlamak için o şehirde yetişen ilim insanlarının eserlerini ve düşünce dünyalarını tanımanın gerekli olduğunu ifade etti.
Yazma eserlerin incelenmesi, kataloglanması ve araştırmacıların kullanımına sunulmasının kültürel mirasın korunması açısından önem taşıdığını belirten Yılmaz, bilimsel ve kültürel çalışmaların arkasında çok sayıda insanın emeği bulunduğunu hatırlattı.
Özellikle gençlere seslenen Yılmaz, başkalarının emeğini takdir etmekten ve katkılarını açıkça ifade etmekten çekinilmemesi gerektiğini vurguladı. Bir kişiye teşekkür etmenin insanın kendi değerini azaltmayacağını belirten Yılmaz, kurultayın ve serginin Kastamonu'nun tarihî birikiminin tanınmasına katkı sağlamasını temenni etti.
Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu Açılış Konferansını Gerçekleştirdi
Protokol konuşmalarının ardından İstanbul Medeniyet Üniversitesi Bilim Tarihi Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu, “Hatîpzâde'nin Ölümünün 530. Yılı Münasebetiyle: Atabey Gâzî Medresesi'nden Kastamonu Üniversitesine Felsefe-Bilim Hayatı” başlıklı açılış konferansını gerçekleştirdi.
Konuşmasında Kastamonu'nun felsefe ve bilim tarihindeki köklü geçmişine değinen Fazlıoğlu, şehirdeki ilmî geleneğin Muzaffereddin Yavlak Arslan dönemine kadar uzandığını belirtti. Dönemin önemli bilginlerinden Kutbeddin Şirazi'nin astronomi alanındaki *İhtiyârât-ı Muzafferî* adlı eserini Yavlak Arslan'a takdim ettiğini hatırlatan Fazlıoğlu, bunun Kastamonu beylerinin astronomiye ve akli bilimlere verdiği önemin göstergelerinden biri olduğunu ifade etti.
Bu ilmî birikimin Candaroğulları döneminde de devam ettiğini belirten Fazlıoğlu, Tebriz'den Kastamonu'ya gelen Tabip Kemalettin ile Osmanlı'da başhekimlik görevinde bulunan oğlu Ahi Çelebi'nin tıp alanındaki çalışmalarına değindi. Ayrıca Semerkant Matematik-Astronomi Okulu mensubu Fethullah Şirvani'nin Kastamonu medreselerinde verdiği dersler ve *Şerhu't-Tezkire* gibi eserleriyle şehrin matematik ve astronomi alanındaki gelişimine önemli katkılar sunduğunu aktardı.
Kastamonulu âlimlerin Osmanlı düşünce hayatındaki etkilerine de değinen Fazlıoğlu, Hatipzâde-i Rûmî'nin kelam ve felsefe tartışmalarındaki yerine dikkat çekti. Taşköprülüzâde Ahmed Efendi'yi 16. yüzyılın en önemli Türk filozoflarından biri olarak değerlendiren Fazlıoğlu, *Miftâhu's-Sa'âde* adlı eseriyle bilimlerin sınıflandırılmasına, varlık, nedensellik ve zaman gibi temel felsefi meselelerin ele alınmasına önemli katkılar sunduğunu ifade etti.
Konferansın ardından Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu'na katkılarından dolayı teşekkür edilerek hediye takdim edildi.
Kastamonulu Âlimler Yazma Eserler Sergisi'nin Açılışı Gerçekleştirildi
Kurultayın ilk gün programı, açılış konuşmaları ve konferansın ardından Kastamonulu Âlimler Yazma Eserler Sergisi'nin açılışıyla devam etti.
Kastamonu Valiliği, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı ve Bilim Tarihi Enstitüsü iş birliğiyle hazırlanan sergide, Kastamonu'da yetişen âlimlere ait yazma eserler bir araya getirildi. Şehrin yüzyıllara dayanan ilim ve kültür birikimini yansıtan eserler, katılımcıların ilgisine sunuldu. Serginin açılışıyla kurultayın ilk gün programı sona erdi.
Kurultay 18 Ekim'de Bilimsel Oturumlarla Devam Edecek
Bilim Tarihi ve Felsefesi Kurultayı, Üniversitemiz Merkezi Kütüphane Sezai Karakoç Salonu'nda 18 Ekim 2026 Pazar günü saat 09.30'da başlayacak birinci oturumla devam edecek.
Üç oturumdan oluşan bilimsel program kapsamında bilim tarihi ve felsefesi alanının tarihsel gelişimi ve mevcut durumu, eğitim, araştırma ve veri faaliyetlerine ilişkin meseleler ile geleceğe yönelik değerlendirmeler ele alınacak.
