Ünlü Kumuk Şairi Zeynalabid Batırmurzayev, Doğumunun 120. Yıldönümünde Kastamonu'da Anıldı

  • Yazdır

2018 Yılı Türk Dünyası Kültür Başkenti Kastamonu faaliyetleri kapsamında Kastamonu Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve Kastamonu Belediyesi tarafından müşterek tertip edilen Türk Dünyası'nın Öncüleri- Doğumunun 120.yılında ünlü Kumuk Şairi Zeynalabid Batırmurzayev konferansı Kastamonu Belediyesi Nikâh ve Konferans Salonunda yapıldı.

Protokol konuşmaları ile başlayan programda Kastamonu’nun 2018 Yılı Türk Dünyası Kültür Başkenti olması hususunda yapılacak faaliyetlerin devam edeceği belirtildi.

Kumuk Türklerinin yaşadıkları yerler hakkında bilgiler vererek sözlerine başlayan Rektörümüz Prof. Dr. Seyit Aydın; “Kumuk Türkleri, bugün yaklaşık 310 binin üzerinde nüfusa sahip bir topluluktur. Büyük çoğunluğu Dağıstan Özerk Cumhuriyetinde, geriye kalan kısmı Çeçen ve Osetya Özerk Cumhuriyetlerinde yaşayan, Azerbaycan Türklerinden sonra Kafkaslardaki en kalabalık Türk kavmidir. Kumukların bir kısmı, Çarlık Rusyasının Kuzey Kafkasya'yı istilâsı yıllarında ve bilhassa Şeyh Şamil'in esir düşmesinden sonra Osmanlı Devletine sığınmışlardır. Bunlar hâlen ülkemizde Tokat'ın ve Sivas'ın köylerinde yaşamaktadırlar.

Bugünkü Dağıstan'da Kumuk Türkleriyle birlikte büyük bir çoğunluğu Sünnî Müslüman olan otuz civarında etnik grup yaşamaktadır. Dağıstan'ın nüfus sayısına göre üçüncü büyük halkı olan Kumuk Türkleri yüzyıllardır Kafkasların asli unsurları olarak kültürünü, geleneğini, dilini koruyarak günümüze kadar yaşattılar. Bölgede özellikle XVIII. yüzyıldan itibaren Nakşibendî tarikatı büyük bir nüfuz kazanmış ve Ruslara karşı yürütülen cihat hareketlerini tertip etmişlerdir. Dağıstan halkı dinine bağlı olup ilme önem vermiş ve hemen her köyde bir medrese yaptırmıştır. Günümüzde Kumuklar, dinlerini yeniden öğrenme seferberliği başlatmışlar ve Tangçolpan dergisinde Kuran'ın Kumuk Türkçesine yapılan tercümeleri ve Hazreti Peygamber'in hadisleri tefrika edilmiştir.

Bayrağın manası: Üç renk, üç etnik sembolden ibarettir. Mavi renk Türklüğü simgeler, kızıl rengi milliliğimiz (kızıl elma) benliğimiz, yeşil İslâm dinimizdir. At, at uygarlığının sembolü; onun üstündeki kadın, Umay Ana sembolü; altındaki börü (Bozkurt) sembolü. Ay yıldız da Kumukların Türkiye ile kopmaz bağlarıdır. Ve bu sembollerin bütünlüğü, Kumukların Türk millî varlığının tükenmeyecek ebedîliğidir.

Kumuk Türkleri 1989 yılında siyasî mahiyette, millî bir teşkilat olan Tenglik hareketini tesis ettiler. Teşkilatın maksatları; Kumukların kültürel, siyasî, iktisadi ve temel insanî haklarını savunmak, bu ve benzeri sahalardaki meselelerinin halledilmesi için teşebbüslerde bulunmak olarak özetlenebilir. Tenglik hareketinin 1990 yılında çıkan 1 numaralı bülteninin 1 sayfasında yer alan Kumuk Şairi Zeynelabid Batırmurzayev'e ait dörtlükler, Kumuk Türklerini millî uyanışta geç kalmamaları hususunda uyarıcı mahiyette olması bakımından Tenglik hareketinin ana fikrini seslendirmektedir.

Zeynelabid Batırmurzayev, kılavuzluğunu ve editörlüğünü yaptığı Kumukça yayınlanan “Tangçolpan” dergisi ve “Yoldaş” gazetesi ile Kumukların şuurlanmasında mühim hizmetler yapmıştır. Bugün 100. yılını kutlayan bu yayınlar yalnızca Kumukların değil, Kuzey Kafkasya’daki Türk kökenli kardeş halkların da müşterek gazetesi olmuştur.“ dedi.

Rektörümüz Prof. Dr. Seyit Aydın konuşmasının sonunda “Kastamonu Üniversitesi olarak tehlike altında olan Türk lehçelerini ele alabileceğimiz bir kongreyi programlarımıza dâhil etmek istiyoruz.“ diye belirtti.

Protokol konuşmalarının ardından program Rusya Federasyonu’na bağlı Dağıstan Cumhuriyeti'nden Kumuk Türkçesinde yayınlanan “Yoldaş” gazetesi Baş Editörü Kamil Aliyev ve “TangÇolpan” dergisinin Baş Editörü Supiyanat Mamayeva Kumuk Türkleri ve Doğumunun 120. Yılında Zeynelabid Batırmurzayev hakkında verilen konferans ile devam etti. Programın ikinci kısmında eski Kumuk halk müziği olan Yırların İfaçısı Osman İbrahimov ve “Kafkasya’nın Çocukları” adlı Kumuk milli dans gösterileri ile program son buldu.

Konferansın sonunda protokol üyelerine ve Rektörümüz Prof. Dr. Seyit Aydın’a Yirçi Kazak madalyası, Kazakistan Cumhuriyeti Kültür ve Enformasyon Bakanlığı TÜRKSOY Temsilcisi Askar Turganbayev, “Yoldaş” gazetesi Baş Editörü Kamil Aliyev, “Tangçolpan” dergisi Baş Editörü Supıyanat Mamayeva, Kumuk Tiyatrosu Müdürü Skandarbek Tulpanov, Halk Müziği Sanatçısı Osman İbrahimov, “Kafkasya’nın Çocukları” dans grubuna plaket takdim edildi.